Reklama

Szczawiany: Czym są? Jak wpływają na zdrowie? Czy są groźne?

Szczawiany to substancje antyodżywcze, które mogą niekorzystnie wpływać na zdrowie. Pełno ich w szczawiu, szpinaku, rabarbarze i wielu innych produktach, np. w kawie i herbacie. Nadmiar szczawianów w organizmie utrudnia wchłanianie wapnia i magnezu, przyczynia się do rozwoju osteoporozy i powstawania kamieni nerkowych oraz może zaburzać pracę serca. Czy warto unikać produktów bogatych w szczawiany? Jak zniwelować niekorzystny wpływ tych związków na zdrowie?

Reklama

Czym są szczawiany i gdzie występują?

Szczawiany to organiczne związki chemiczne, które znajdują się w pożywieniu jako sole kwasu szczawiowego. Substancje te występują w formie soli rozpuszczalnych (szczawiany potasu i sodu) oraz nierozpuszczalnych (szczawiany wapnia). Istnieją dwa źródła szczawianów w organizmie - egzogenne (z pożywienia) i endogenne (powstają samoistnie w organizmie). Źródłem szczawianów są takie rośliny jak szczaw, szpinak, rabarbar, szparagi czy kapusta. Jego spore ilości znajdziemy też w czarnej i zielonej herbacie, kawie, burakach, borówce, malinach, cytrynach, papryce i ciemnych winogronach.

Większość szczawianów (90 proc.) powstaje jednak na skutek przemian metabolicznych zachodzących w wątrobie. Mogą być skutkiem ubocznym przemiany materii różnych substancji, np. witaminy C. Szczawiany określa się mianem substancji antyodżywczych, gdyż ich nadmierna ilość może prowadzić do zaburzeń wchłaniania cennych związków.

Jak szczawiany wpływają na zdrowie?

Obecność szczawianów w moczu nie jest niczym groźnym, gdyż to naturalny skutek diety. Jednak powinno być ich niewiele - norma szczawianów wapnia w moczu wynosi 10-35 mg/dobę. Częste spożywanie produktów bogatych w kwas szczawiowy prowadzi do nadmiaru szczawianów w organizmie, który z kolei może niekorzystnie wpływać na zdrowie. Szczawiany krystalizują się zazwyczaj, gdy mocz ma kwaśne pH i gdy w organizmie jest dużo magnezu, wapnia, cytrynianów i mukopolisacharydów. Kwas szczawiowy wiąże magnez i wapń, a przez to zmniejsza ich wchłanianie do organizmu. Niedobór wapnia przy równoczesnej niedostatecznej ilości witaminy D może skutkować zmniejszeniem się mineralizacji kości i zwiększać ryzyko osteoporozy.

Zbyt duża kryształków szczawianów w organizmie może odkładać się w nerkach i drogach moczowych w postaci złogów, a to przyczynia się do powstawania kamieni nerkowych i rozwoju kamicy nerkowej (nazywanej kamicą szczawianową). Początkowo złogi tworzące się z kryształków szczawianu mogą nie dawać żadnych objawów. Jednak gdy kamienie się powiększą i zaczną przemieszczać się do dróg moczowych, może wystąpić kolka nerkowa, która objawia się silnym bólem w dole pleców, gorączką, a nawet wymiotami. Jeśli mocz ma ciemny, brunatny kolor, a badania wykażą podwyższony poziom kryształków szczawianów wapnia, może to świadczyć o stanie zapalnym nerek.

Nadmiar szczawianów w organizmie ogranicza wchłanianie magnezu, a przez to może wywoływać skurcze mięśni i zaburzać prace układu nerwowego. Szczawiany utrudniają również przyswajanie żelaza, co grozi anemią. Ponadto nadmierna ilość tych związków w organizmie jest szkodliwa dla mężczyzn, gdyż może zwiększać u nich ryzyko bezpłodności. Oprócz tego szczawiany osłabiają układ odpornościowy, sprzyjają zapaleniu stawów i zaburzeniom pracy serca.

Jak niwelować szkodliwe działanie szczawianów?

Nie da się całkowicie wyeliminować obecności szczawianów w organizmie, ale można zredukować ich szkodliwe działanie. Nie warto rezygnować z takich produktów jak szpinak czy rabarbar, bo obfitują one w cenne składniki mineralne. Najlepiej jednak nie przesadzać z ich ilością i spożywać mniej niż 40-50 g szczawianów na dobę. Ilość kwasu szczawiowego można zmniejszyć nawet o połowę, jeśli przed spożyciem produktów w niego bogatych najpierw je ugotujemy.

Z pożywienia zawierającego szczawiany powinny zrezygnować osoby z kamicą szczawianową, nieprawidłową pracą nerek, osteoporozą oraz z zaburzeniami gospodarki mineralnej organizmu. Niekorzystny wpływ szczawianów na zdrowie można też zniwelować, przyjmując duże ilości płynów (przynajmniej dwa litry dziennie). Dietę należy również uzupełniać w wapń (znajdziemy go m.in. w produktach mlecznych) oraz błonnik (zmniejsza wchłanianie kwasu szczawiowego). 

Zobacz nowe artykuły w promocyjnych cenach na ding.pl

INTERIA.PL

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama