Reklama

Dlaczego kwas foliowy jest kluczowy? Czym grozi niedobór?

Kwas foliowy, inaczej witamina B9, to substancja, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. O jej poziom powinien dbać każdy, jednak niedobór kwasu foliowego jest szczególnie groźny dla kobiet w ciąży. Może bowiem spowodować poważne wady płodu. Niski poziom witaminy B9 może również zwiększać ryzyko demencji starczej i choroby Alzheimera, a także schorzeń układu sercowo-naczyniowego i osteoporozy. Dlatego warto wiedzieć, jaka jest rola kwasu foliowego w organizmie i jak rozpoznać jego niedobór.

Czym jest kwas foliowy?

Kwas foliowy, nazywany też witaminą B9, B11 lub folacyną, to jedna z rozpuszczalnych w wodzie witamin z grupy B. Nie jest to jedna substancja chemiczna, lecz grupa obejmująca ok. 20 folianów, czyli pochodnych pteryny. Kwas foliowy występuje w tkankach roślin i zwierząt. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium, czyli liść, co jest związane z głównymi źródłami tej substancji. Po raz pierwszy został wyodrębniony z liści szpinaku, znajduje się również w liściastych częściach innych roślin. Witamina B ma postać jasnożółtej substancji, która ulega zniszczeniu wskutek działania wysokiej temperatury lub niewłaściwego pH. Straty kwasu foliowego podczas obróbki termicznej mogą sięgać nawet 90 proc.

Jaką rolę w organizmie odgrywa kwas foliowy?

Witamina B9 jest niezwykle kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczy w metabolizmie kwasów nukleinowych, z których powstaje DNA. Jest niezbędna w procesie wzrostu i rozmnażania komórek, wspomaga ich prawidłowy podział, dzięki czemu wpływa na proces dziedziczenia. Kwas foliowy korzystnie wpływa na układ nerwowy i mózg, wspomaga procesy myślenia i poprawia samopoczucie. Jest też istotny dla właściwego rozwoju płodu i zapobiega wadom cewy nerwowej. Jego funkcją jest także regulowanie poziomu homocysteiny - aminokwasu, którego nadmiar może prowadzić do zaburzeń procesów fizjologicznych. Dzięki kwasowi foliowemu jest ona przekształcana w metioninę, z której powstaje serotonina i noradrenalina niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Kwas foliowy razem z witaminą B12 bierze również udział w produkcji czerwonych krwinek, a także w tworzeniu enzymów trawiennych wspomagających pracę wątroby, jelit i żołądka.

Zapotrzebowanie na kwas foliowy

Zalecanie dzienne spożycie kwasu foliowego jest uzależnione od wieku. Zapotrzebowanie dla dzieci wynosi 200-300 μg (mikrogram) na dobę, dla młodzieży i dorosłych 400 μg na dobę. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny przyjmować 500-600 μg kwasu foliowego na dobę. Co ciekawe, lepiej przyswajalny jest syntetyczny kwas foliowy (nawet w 100 proc.), natomiast ten obecny w naturalnych składnikach spożywczych wchłania się maksymalnie w 80 proc. Przyswajalność witaminy B9 mogą zwiększać witaminy B (zwłaszcza B12), witamina C, cynk i żelazo. Wchłanianie pogarszają natomiast takie czynniki jak stosowanie niektórych leków (przeciwbólowych, przeciwpadaczkowych), środki antykoncepcyjne, alkohol, palenie papierosów, wysoka temperatura, obniżona aktywność niektórych enzymów czy zaburzenia w układzie pokarmowym.

Czym grozi niedobór kwasu foliowego?

Zbyt niski poziom kwasu foliowego w organizmie może być bardzo groźny dla zdrowia. Ze względu na to, że witamina B9 pełni funkcje krwiotwórcze, jej niedobór może prowadzić do niedokrwistości megaloblastycznej (anemii) oraz obniżenia poziomu białych krwinek i płytek krwi. Niewystarczające stężenie kwasu foliowego przyczynia się również do wysokiego poziomu homocysteiny, co zwiększa ryzyko chorób serca, zawału, wylewów i zakrzepów żylnych. Nadmiar tego aminokwasu ułatwia utlenianie się "złego" cholesterolu LDL, co może wpływać na rozwój miażdżycy. 

Niedobór kwasu foliowego może również prowadzić do zaburzeń degeneracyjnych i problemów z układem nerwowym. Skutkuje spadkiem nastroju, drażliwością i depresją, a także pogorszeniem funkcji poznawczych, kłopotami z koncentracją i pamięcią. Zwiększa ryzyko demencji starczej, choroby Alzheimera i chorób rdzenia kręgowego. Ponadto zbyt niski poziom witaminy B9 może przyczyniać się do rozwoju osteoporozy, zaburzeń wzrostu i rozwoju u dzieci, problemów z trawieniem i wchłanianiem substancji odżywczych oraz stanów zapalnych języka, dziąseł i błony śluzowej warg. Konsekwencją niedoboru kwasu foliowego może być także większa podatność komórek na transformację w nowotwór. 

Niedobór kwasu foliowego a ciąża

Kwas foliowy zapewnia prawidłowy rozwój płodu, dlatego jego niedobór jest szczególnie niebezpieczny dla kobiet w ciąży. Zbyt niski poziom tej substancji prowadzi do wad cewy nerwowej u płodu (np. rozszczepu kręgosłupa, bezmózgowia czy przepukliny oponowo-rdzeniowej) oraz innych wad wrodzonych (uszkodzenia kończyn, serca, układu moczowego czy warg i podniebienia). Istnieje wtedy również większe ryzyko poronienia. Dlatego kobiety w wieku rozrodczym powinny dbać o odpowiedni poziom kwasu foliowego i przyjmować go profilaktycznie nawet trzy miesiące przed planowanym zajściem w ciążę w dawce 0,4 mg na dzień. 

Źródła kwasu foliowego

Znikome ilości kwasu foliowego syntetyzowane są przez mikroflorę jelitową, natomiast jego główne źródło to pokarm. Najwięcej znajdziemy go w zielonych warzywach liściastych, np. w sałacie, kapuście, brokułach, brukselce, kalafiorze. W mniejszych ilościach zawierają go rośliny strączkowe, pomidory, słonecznik, orzechy, pomarańcze, banany, awokado, drożdże, wątróbka i żółtka jaj. Kwas foliowy rozpada się pod wpływem wysokiej temperatury i światła słonecznego, dlatego powinno się spożywać produkty świeże, jak najmniej przetworzone. Organizm nie magazynuje na długo witaminy B9, dlatego należy dostarczać ją codziennie. Syntetyczny kwas foliowy w postaci leków i suplementów diety jest przyswajalny w 100 proc., dlatego warto go stosować jako wsparcie, nawet jak dieta jest bogata w tę substancję. 

Przekaż 1% na pomoc dzieciom - darmowy program TUTAJ>>>

INTERIA.PL

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama